Clubgenoten,

Ik nodig jullie uit voor een achttal partijtjes randomschaken na de ledenvergadering van dinsdag. Het is opengesteld voor niet-leden nadat ons oud-lid Maarten Beekhuis interesse toonde. Bij zo’n experiment geen actieve externe deelnemerswerving, maar wie als niet-lid leest of hoort van de kennismakingsessie, is van harte welkom. Onze ledenvergaderingen duren gemiddeld tot kwart over negen, dus op dat laatste tijdstip arriveren in Taverne is safe voor niet-leden.

Hoewel ik vorige week de halleluja –toon wat temperde, blijft dit een fascinerend spel. Gewoon eens proberen, net als Henk Casteel, eerder door mij een randomtalent genoemd. (Ik wilde hem achter een randomstelling vereeuwigen, maar vond het leuker aan zijn soepele wedstrijdleiding aandacht te besteden), Henk heeft bewezen dat je zonder een seconde oefening uitstekend random kunt spelen.

Het is namelijk gewoon schaken, met al zijn penningen, röntgen-combinaties en het positiespel in de reguliere vorm.

Het is ingewikkelder door die ongeregelde beginopstellingen, maar dat is voor de tegenstander ook lastig.

Daarentegen is het ook eenvoudiger omdat de openingskennis niet toepasbaar is. Vind ikzelf heerlijk omdat ik daarvoor geen geheugen heb en/of te lui voor studie ben.

Wij verspillen in 5 minutenpartijen tientallen seconden en soms twee minuten aan gegraaf in ons geheugen naar openingstheorie. (Moest ik die pion nu opschuiven of het paard springen?) Na nog enkele schaakgordiaanse openingsknopen begint het spel pas echt.

Welnu, bij een gelijk opgaande randompot kun je twee keer vijf minuten puur schaken met strategie en tactiek. Omdat je bij ‘gewoon snelschaak’ minder tijd hebt voor het echte schaken, kun je random dus uitstekend snelschakend spelen.

Desondanks blijft de onbekende beginstand complicerend. Veel partijen zijn pardoes uit, vaker dan bij regulier schaak.


Bezie deze stelling, rond het middernachtelijke uur na enige pilzen in de laatste zomerschaakronde, de randompot Bons - Casteel. De randomhater kan in deze foto symboliek voor de duisternis van dit spel zien, maar misschien is dat ook wel avontuurlijk.

Op g8 staat een toren en wellicht is een ander onderbelicht stuk dat ook, maar zelfs dan heeft wit voldoende voordeel in materiaal en ontwikkeling. Dat maakte me argeloos: Pe4??? … Tg1 mat. Na simpel Kf1 kan wit uittikken, lijkt me.

Dit gebeurt uiteraard minder bij langere speeltijden van 10 of 25 minuten p.p.p.p., maar wordt random er plezanter van? Dan kan het onconventionele ongeduld oproepen ,,Hèhè, drie kwartier hannesen vanuit die malle beginstand?’’

Wel is het gewenst voor de start van de klokken 30 tot 60 seconden de beginstelling te bekijken/bestuderen/observeren. Henk wist voor het begin van zijn eerste pot al dat je vooral moet kijken naar de verdediging van de verschillende pionnen.

Gang van zaken zoals ik me die dinsdag voorstel:
- Ik begin met enige minuten uitleg van de randomregels. Voor wie uitleg van mij in eerdere artikelen miste of vergat heeft Wikipedia een prima overzicht. Daarom probeer ik dinsdag de laatste uitleg kort te houden.
- bij kennismaking met deze schaakvorm vind ik wedstrijdindelingen onnodig. Beschouw het als training voor het middenspel.
- Doe dus alsof het een vrije schaakavond is. Iedereen zoekt zelf een tegenstander van ongeveer gelijk niveau voor de eerste twee potjes, met dezelfde beginopstelling en verwisseling van kleuren.
- Daarna zoekt iedereen een nieuwe geschikte tegenstander.
- Ik doe graag mee, maar niet bij een oneven aantal deelnemers. Als iemand wil uitstappen, neem ik het meteen over. Niemand hoeft de start te missen uit vrees tot het einde te moeten randommen.
- Voor twijfelaars kunnen we een regeltje invoeren om de start te vergemakkelijken: De eerste twee of vier partijen zonder rokade. Die is voor de absolute beginners nog wel gecompliceerd. Bij aanvang en eventueel na de eerste dubbele ronde peil ik meningen. Twee spelers kunnen ook onderling een afspraak maken.
- Bij onvoorziene zaken improviseer ik.

Tenslotte nog een partijfragmentje dat nog humoristischer is dan de eerder getoonde. Toen dacht ik er nog niet aan die te fotograferen, maar de webmaster, toen ook met zwart mijn tegenstander, zal ongetwijfeld graag een diagram maken. Met alleen de negen terzake doende stukken opzetten, die ik na drie dagen nog in de grijze massa kan oproepen.

Zie diagram hiernaast.

Ik had de loper op f4 al als onaantastbaar herkend en zweette peentjes. Henk speelde ... Lxd2, waarna publiek wees op de dodelijke combinatie: Le3!! Afschuwelijk voor wit en genieten voor zwart en publiek, want ook daar is de loper giftig als arsenicum.

Zoveel vuurwerkstellingen in twee kort na elkaar gespeelde potten bewijst hoe geinig random is. De laatste is ook instructief voor het belang van de rokade bij random. Torens en koning stonden nog op hun startveld. Een snelle rokade had dit voorkomen na de randomopening: 1. f4 … 2 Tf2 … 3. 0-0. Met die torenverdubbeling ben je gelijk klaar voor de aanval.


Gerard Bons

stap terug
terug