De reactie van Jorik Jonker (20 nov.) op de vorige column, heb ik ervaren als een compliment. De kern van Groothoofd 2 was Gerard Hazelaar, de drie partijfragmentjes waren bijna secundair. Ik schreef te streven naar veelzijdige clubbladcolumns. Dit blijkt al vroeg gelukt nu een lezer een bijzaak in de tweede aflevering zoveel aandacht geeft.

Strikt genomen kan schaken nooit een bijzaak zijn in het digitale orgaan van een schaakclub. Een reactie is daarom verplicht; en graag met die plezante toon van Jorik’s aanmerkingen.

Het zeekadettenmat is volgens Wikipedia in 1750 in Parijs gespeeld, een eeuw eerder dan het door Jorik genoemde jaar. De digi-encyclopedie meldt niet dat anekdotische verloop waarmee Jorik onze (in elk geval het mijne) algemene ontwikkeling verrijkt.

De partij dankt zijn naam en faam aan de operette Der Zeekadett van Richard Genée, in 1876 opgevoerd als levendschaakpartij. Heeft de zeekadet of zijn tegenstander een spottende aria gezongen na de matzet? Ik kan niks vinden op internet.


1. e4 e5
2. Lc4 d6
3. Pf3 h6
4. Pc3 Lg4

In 1750 werden partijen nog niet genoteerd, waardoor er verschillende versies zijn. Jorik noemt een pot met g7-g6, hiernaast uit Wiki een andere zinloze pionzet, h7-h6 in plaats van Pb8-c6. Sja, als je zo’n hekel hebt aan stukontwikkeling, wint wit ook als zwart de truc wel ziet: 5 Pxe5 Le6. Weliswaar geen mat, maar pionwinst zonder compensatie in de vijfde zet, dat is veelbelovend voor wit.

In alle varianten is het zeekadettenmat een zusje van het herdersmat, waarin zwart ook niet helemaal correct speelt, bepaaldelijk. Beide valletjes zijn lesmateriaal om te leren uitkijken. Het is een denkfout het zeekadettenmat vanaf het begin te beoordelen met de ‘beste zet’. In een les wijs je die natuurlijk wel aan als de leerling de verboden vrucht op d1 heeft gesnoept.




1. e2-e4; e7-e5
2. Lf1-c4; d7-d6
3. Pg1-f3; Pb8-c6
4. Pb1-c3; Lc8-g4
5. Pf3xe5

Het door Gerard en Gerard gepresenteerde partijverloop lijkt me daarom de nuttigste voor onderricht. In het diagram zie je de essentiële keuze voor zwart. Uit begerigheid gehaast de dame slaan wordt met mat afgestraft, extra beklagenswaardig omdat zwart na drie seconden opletten een paard kon winnen. Een instructief aspect dat Gerard en Gerard wel in hun tekst hadden moeten opnemen. Ik heb nagespeeld maar heb zelf niet goed opgelet.



Dit is een maandelijkse clubbladcolumn, die frequenter kan worden bij een goede aanleiding, maar niet vaker dan 1x per week.

In zijn eerste schaakleven was de schrijver van 1978 tot 1986 redacteur en columnist van Groothoofdstuk, clubblad van de Dordtse SC Groothoofd. De club werd vernoemd naar een monumentale kade in Dordrecht. In de hoop dat ze prikkelt is buitenissige naam van kaai en club hier hergebruikt.

stap terug
terug